Thứ tự mọc răng của bé theo tháng tuổi mẹ nên biết

Mọc răng sữa là một dấu mốc phát triển quan trọng của bé. Và răng sẽ mọc theo thứ tự cho đến khi hoàn chỉnh. Vì thế, điều ba mẹ rất quan tâm chính là thứ tự mọc răng của bé theo tháng tuổi, để có những sự chuẩn bị tốt nhất, cũng như biết cách dấu hiệu bất thường để chăm sóc răng miệng của bé đúng cách ngay từ những năm đầu đời.

1. Thứ tự mọc răng của bé như thế nào?

Thông thường, trẻ bắt đầu mọc răng sữa từ khoảng 6 tháng tuổi và hoàn thiện bộ răng sữa 20 chiếc trong khoảng năm đầu đời. Sau đó, khi trẻ bước vào giai đoạn thay răng, răng sữa lần lượt được thay thế bằng răng vĩnh viễn theo trình tự như sau:

>> Xem thêm: Trẻ mấy tháng mọc răng? Dấu hiệu & cách chăm sóc

1.1 Thứ tự mọc răng sữa của bé

Răng sữa thường bắt đầu xuất hiện ở hàm dưới, trong đó hai răng cửa giữa thường là những chiếc răng đầu tiên nhú lên. Sau đó, răng cửa bên, răng hàm thứ nhất, răng nanh và cuối cùng là răng hàm thứ hai lần lượt mọc theo từng mốc thời gian như sau:

• Khoảng 6 – 10 tháng: Thường là 2 răng cửa giữa hàm dưới mọc đầu tiên.
• Khoảng 8 – 12 tháng tuổi: 2 răng cửa giữa hàm trên của bé sẽ mọc. Lúc này bé thường chảy dãi nhiều hơn, thích cắn đồ vật và có thể khó chịu do lợi căng tức.
• Khoảng 9 – 16 tháng: Răng cửa bên hàm trên rồi răng cửa bên hàm dưới lần lượt mọc. Khi giai đoạn này kết thúc, bé có thể đã có khoảng 8 răng cửa.
• Khoảng 13 – 19 tháng: Răng hàm sữa thứ nhất tiếp tục mọc ở cả hai hàm, giúp bé có thêm khả năng nghiền và nhai thức ăn. Sau đó, răng nanh thường mọc trong khoảng 16 – 23 tháng, nằm giữa nhóm răng cửa và răng hàm.
• Khoảng 20 – 33 tháng: Những chiếc răng cuối cùng trong bộ răng sữa là răng hàm thứ hai bắt đầu mọc. Khi quá trình này hoàn tất, trẻ thường có đủ 20 răng sữa, gồm 10 răng ở hàm trên và 10 răng ở hàm dưới.

1.2 Thứ tự mọc răng vĩnh viễn của trẻ

Quá trình mọc răng vĩnh viễn thường bắt đầu vào lúc bé được khoảng 6 tuổi và kéo dài trong vài năm sau đó với các mốc như sau:

• Khoảng 6 – 7 tuổi: Răng hàm lớn thứ nhất và răng cửa giữa hàm dưới bắt đầu mọc. Đây là những răng vĩnh viễn đầu tiên, đánh dấu thời điểm trẻ bước vào giai đoạn bộ răng hỗn hợp, khi răng sữa và răng vĩnh viễn cùng tồn tại.
• Khoảng 7 – 9 tuổi: Răng cửa bên tiếp tục mọc, trong đó răng cửa bên hàm dưới thường xuất hiện trước răng cửa bên hàm trên. Đây cũng là giai đoạn nhiều răng sữa phía trước bắt đầu lung lay và lần lượt được thay thế bởi răng vĩnh viễn.
• Khoảng 9 – 12 tuổi: Răng nanh và các răng tiền hàm lần lượt mọc, thay thế vị trí của một số răng sữa trước đó. Thứ tự cụ thể giữa hàm trên và hàm dưới có thể khác nhau, vì vậy gia đình nên theo dõi định kỳ với nha sĩ.
• Khoảng 11 – 14 tuổi: Răng hàm lớn thứ hai tiếp tục mọc ở phía sau răng hàm lớn thứ nhất.
• Còn răng khôn, hay răng hàm lớn thứ ba, thường xuất hiện muộn hơn, khoảng cuối độ tuổi thiếu niên hoặc khi đã trưởng thành và không phải trẻ nào cũng mọc răng này.

2. Phân biệt răng sữa và răng vĩnh viễn

Răng sữa là bộ răng đầu tiên của trẻ, gồm tổng cộng 20 chiếc và đóng vai trò quan trọng trong ăn nhai, phát triển phát âm cũng như giữ khoảng cho răng vĩnh viễn. Mặc dù cuối cùng sẽ được thay thế, răng sữa vẫn cần được chăm sóc cẩn thận vì sâu răng hoặc mất răng sữa quá sớm có thể ảnh hưởng đến quá trình phát triển hàm và sự mọc răng sau này.

Trong khi đó, răng vĩnh viễn là bộ răng gắn bó với cuộc đời của một người, nên có thời gian sử dụng lâu dài. Răng vĩnh viễn sẽ không mọc lại nếu bị rụng, hoặc khi nhổ đi nên cần được bảo vệ ngay từ khi bắt đầu xuất hiện. Răng vĩnh viễn thường có màu hơi vàng hơn răng sữa, kích thước lớn hơn và có cấu trúc phù hợp với hàm răng đang phát triển của trẻ.

>> Xem thêm: Trẻ 2 tuổi chảy nước dãi nhiều có sao không? Nguyên nhân và cách xử lý

3. Dấu hiệu nhận biết bé đang mọc răng

Khi mọc răng, hầu hết các bé sẽ xuất hiện những dấu hiệu cơ bản như sau:

Biểu hiện chảy nước dãi nhiều hơn bình thường và thường xuyên đưa tay hoặc đồ vật vào miệng để cắn. Lợi của bé có thể hơi sưng, nhạy cảm hoặc khó chịu, khiến con dễ quấy khóc và ngủ không ngon như thường ngày.

Một số trẻ có thể ăn uống kém hơn trong thời gian ngắn vì lợi nhạy cảm, đồng thời trở nên cáu kỉnh hoặc muốn được mẹ ôm nhiều hơn.

Tuy nhiên, do có những triệu chứng khá tương đồng với bệnh lý, nên ba mẹ cũng cần chú ý quan sát để phân biệt. Ngoài ra, nếu bé sốt cao, tiêu chảy, nôn ói, lừ đừ hoặc có biểu hiện bất thường kéo dài, gia đình không nên mặc định tất cả đều do mọc răng, mà chủ quan. Thay vào đó cần đưa bé đến bệnh viện sớm nhất có thể.

4. Cách chăm sóc răng miệng cho bé trong giai đoạn mọc răng

Ngay khi chiếc răng đầu tiên xuất hiện, ba mẹ cần bắt đầu giúp bé hình thành thói quen vệ sinh răng miệng khoa học. Theo Hiệp hội Nha khoa Hoa Kỳ khuyến nghị, ba mẹ cần giúp bé bắt đầu đánh răng ngay khi răng sữa đầu tiên mọc và tiếp tục hỗ trợ hoặc giám sát trẻ trong những năm đầu.

Hãy lựa chọn cho con những chiếc bàn chải có đầu nhỏ, lông mềm và thực hiện vệ sinh răng nhẹ nhàng. Việc đánh răng cần được duy trì đều đặn, đặc biệt là buổi tối trước khi bé đi ngủ, để hạn chế nguy cơ hình thành mảng bám và sâu răng.

Trong thời gian bé khó chịu vì lợi căng tức, mẹ có thể cho con sử dụng đồ gặm nướu phù hợp, sạch sẽ và được thiết kế dành cho trẻ nhỏ. Không nên tự ý bôi thuốc, gel gây tê hoặc sử dụng thuốc giảm đau cho bé nếu chưa được bác sĩ hướng dẫn.

Chế độ ăn uống cũng đóng vai trò quan trọng đối với sức khỏe răng miệng. Khi bé đã bắt đầu ăn dặm, ba mẹ nên xây dựng chế độ ăn phù hợp với độ tuổi, hạn chế cho trẻ tiếp xúc thường xuyên với thực phẩm hoặc đồ uống chứa nhiều đường và chú ý vệ sinh răng sau các cữ ăn theo hướng dẫn phù hợp.

Bên cạnh chăm sóc tại nhà, mẹ nên đưa bé đi khám răng định kỳ để theo dõi sự phát triển của răng và hàm. ADA và AAPD khuyến nghị trẻ nên được khám nha khoa khi chiếc răng đầu tiên mọc hoặc muộn nhất là trước sinh nhật đầu tiên.

5. Một số câu hỏi liên quan

Mỗi em bé có tốc độ phát triển riêng nên quá trình mọc răng đôi khi khiến mẹ bỉm có khá nhiều băn khoăn. Dưới đây là những câu hỏi thường gặp giúp mẹ có thêm thông tin để theo dõi quá trình mọc răng của con.

5.1 Bé 6 tháng chưa mọc răng có sao không?

Đây không hẳn là một dấu hiệu bất thường, bởi theo các bảng phát triển răng của AAPD, răng cửa giữa có thể bắt đầu mọc từ khoảng 5 – 8 tháng ở hàm dưới hoặc 6 – 10 tháng tùy vị trí, nhưng thời điểm thực tế mỗi trẻ sẽ có sự khác nhau.

Vì vậy, nếu bé 6 tháng vẫn chưa có chiếc răng nào nhưng phát triển thể chất và vận động bình thường, mẹ đừng vội lo lắng, mà nên tiếp tục theo dõi. Trường hợp nhận thấy quá trình mọc răng chậm kéo dài hoặc có những dấu hiệu bất thường khác, nên đưa bé đi khám để được bác sĩ đánh giá cụ thể.

5.2 Bé 1 tuổi chưa mọc răng có đáng lo không?

Một số trẻ có thể mọc răng muộn hơn so với mốc phổ biến, vì vậy việc bé 1 tuổi chưa mọc răng không đồng nghĩa chắc chắn với vấn đề sức khỏe. Tuy nhiên, khi trẻ đã bước qua mốc này mà răng vẫn chưa xuất hiện, mẹ có thể trao đổi với nha sĩ để kiểm tra sự phát triển răng miệng của bé.

Hãy thăm khám răng miệng định kỳ, để biết cách chăm sóc răng và lợi phù hợp với giai đoạn phát triển của con. Đặc biệt, ba mẹ không nên tự ý bổ sung canxi hoặc các sản phẩm hỗ trợ mọc răng cho bé chỉ vì thấy con mọc răng chậm.

5.3 Bé mọc răng không theo thứ tự có sao không?

Thứ tự mọc răng phổ biến có thể giúp mẹ hình dung quá trình phát triển của bé, nhưng không phải trẻ nào cũng mọc răng hoàn toàn đúng theo một trình tự cố định. AAPD cũng lưu ý rằng nhiều trẻ khỏe mạnh vẫn có thể không tuân theo chính xác lịch trình và thứ tự được thể hiện trong bảng tham khảo.

Nếu bé mọc một chiếc răng sớm hoặc muộn hơn so với thứ tự thường gặp nhưng răng phát triển bình thường, mẹ thường không cần quá lo lắng. Nhưng nên đưa bé đi khám bác sĩ định kỳ, để xác định các trường hợp răng mọc bất thường, bị kẹt, lệch rõ rệt hoặc các vấn đề khác, ….

5.4 Bao nhiêu tháng bé mọc đủ 20 răng?

Thông thường, trẻ có thể hoàn thiện 20 răng sữa vào khoảng 2 – 3 tuổi. Trong đó, những chiếc răng cuối cùng thường là răng hàm sữa thứ hai, có thể mọc trong khoảng 20 – 33 tháng tùy vị trí và từng trẻ.

Sau khi đủ 20 răng sữa, bộ răng này sẽ tiếp tục đồng hành cùng bé trong vài năm trước khi bước vào giai đoạn thay răng thành răng vĩnh viễn. Vì thế, bố mẹ phải duy trì thói quen vệ sinh răng miệng đều đặn cho bé ngay từ khi chiếc răng đầu tiên mọc.

5.5 Răng sữa có mọc lại sau khi rụng không?

Răng sữa không mọc lại sau khi rụng. Khi đến thời điểm thay răng, chân răng sữa dần tiêu đi và chiếc răng lung lay sẽ được thay thế bởi răng vĩnh viễn nằm bên dưới hoặc phía sau tùy từng vị trí.

Vì vậy, mẹ không nên chủ quan khi bé bị sâu hoặc mất răng sữa quá sớm. Việc bảo vệ răng sữa khỏe mạnh giúp bé ăn nhai tốt, hỗ trợ phát âm và góp phần duy trì khoảng trống cần thiết cho răng vĩnh viễn mọc đúng vị trí.

5.6 Răng vĩnh viễn mọc lệch có cần đi khám không?

Nếu răng vĩnh viễn mọc lệch nhẹ, mẹ có thể theo dõi trong giai đoạn đầu vì hàm và các răng xung quanh vẫn đang tiếp tục phát triển. Tuy nhiên, nếu răng mọc sai vị trí rõ rệt, bị kẹt, mọc chen chúc hoặc không có đủ khoảng trống, trẻ nên được nha sĩ kiểm tra và có cách khắc phục phù hợp.

Nhờ phát hiện sớm những bất thường về quá trình mọc răng có thể giúp nha sĩ đánh giá nguyên nhân và lựa chọn thời điểm can thiệp phù hợp nếu cần thiết. AAPD nhấn mạnh vai trò của việc chẩn đoán sớm các bất thường trong quá trình phát triển răng và khớp cắn để có kế hoạch xử trí thích hợp.

Nhìn chung, ba mẹ cần biết về thứ tự mọc răng của bé theo tháng tuổi, để giúp bé vượt qua những mốc phát triển khó khăn, sự thay đổi của cơ thể. Và gia đình cần giúp bé xây dựng thói quen vệ sinh răng miệng từ sớm, khám nha khoa định kỳ để phát hiện các dấu hiệu bất thường, bảo vệ hàm răng của bé theo cách tốt nhất.