Cách chữa bất dung nạp Lactose ở trẻ sơ sinh hiệu quả

Chứng bất dung nạp Lactose ở trẻ sơ sinh xảy ra khi bé không thể tiêu hóa được một số loại đường sữa. Tình trạng này khiến bé bị thiếu hụt chất dinh dưỡng, rối loạn tiêu hóa, hoặc các biến chứng khác nếu như không được phát hiện và cải thiện kịp thời. Vì thế, ba mẹ cần tìm hiểu cách chữa bất dung nạp Lactose ở trẻ sơ sinh, bao gồm xem xét nguyên nhân, theo dõi triệu chứng, để có sự phối hợp hiệu quả cùng bác sĩ.

1. Tìm hiểu về bất dung nạp lactose ở trẻ sơ sinh

Không phải ba mẹ nào cũng biết về chứng bất dung nạp lactose ở trẻ sơ sinh. Tuy nhiên, đây lại là một vấn đề gây ảnh hưởng đến đường tiêu hóa, khả năng phát triển, nguy cơ thiếu hụt dinh dưỡng của bé. Vì thế, ba mẹ nên tìm hiểu kỹ để tránh tình trạng này kéo dài lâu.

Lactose được biết đến là thành phần đường chủ yếu tìm thấy trong sữa và các sản phẩm được chế biến từ sữa. Để tiêu hóa lactose, cơ thể cần có enzyme lactase, được tiết ra từ vi nhung mao ruột. Nhưng nếu trẻ không có đủ enzyme lactase để phân giải lactose thì lactose sẽ không được hấp thu vào máu mà đi xuống đại tràng, gặp các vi khuẩn và phân hủy thành axit lactic và khí carbon dioxide. Sau đó gây ra các triệu chứng tiêu hóa cho trẻ như tiêu chảy, đầy hơi, đau bụng, nôn trớ… Đây chính là hiện tượng trẻ bị bất dung nạp lactose.

Trẻ sơ sinh bị bất dung nạp lactose không phải là điều phổ biến, vì phần lớn trẻ mới sinh thường có enzyme lactase trong đường ruột, giúp chúng tiêu hóa sữa mẹ một cách hiệu quả. Tuy nhiên, có một số trường hợp trẻ có thể bị bất dung nạp lactose do các nguyên nhân sau:

• Rối loạn di truyền: Hiếm khi trẻ sinh ra không có enzyme lactase do thừa kế từ cha mẹ, nhưng nếu bị mắc phải thì bé sẽ không thể dung nạp lactose khi bú sữa mẹ hoặc bú sữa công thức chứa lactose. Bé sẽ có triệu chứng tiêu chảy nặng ngay, nên cần được chỉ định sử dụng các loại sữa đặc biệt, không chứa lactose.
• Sinh non: Những trẻ sinh non đôi khi không thể sản xuất đủ lượng lactase, nên có thể bị bất dung nạp lactose.
• Bé nhiễm vi rút hoặc bị bệnh: Các bé đang bị bệnh, nhiễm vi rút có thể sẽ gặp khó khăn trong việc sản xuất men lactase, nên bị tiêu chảy khi bú sữa, sữa công thức. Thường thì bé cần 1 – 2 tuần để đường ruột phục hồi và bú lại như bình thường.
• Bệnh Celiac: Các bé sẽ có những biểu hiện như tiêu chảy, chán ăn, đau và căng bụng, sụt cân nhanh.

2. Dấu hiệu nhận biết trẻ sơ sinh bị bất dung nạp lactose

Ba mẹ chú ý, nếu trẻ sau khi bú hoặc tiêu thụ các sản phẩm từ sữa khoảng 30 phút đến 2 giờ, mà trẻ xuất hiện các dấu hiệu như sau thì rất có khả năng đã bị bất dung nạp lactose:

• Đầy hơi, bụng căng chướng, đau bụng
• Nôn trớ, ợ hơi
• Tiêu chảy, phân lỏng, bọt hoặc phân loãng có mùi chua
• Vùng da xung quanh hậu môn bị đỏ do hăm
• Khóc lóc, tỏ ra e ngại khi bú mẹ hoặc khi được cho uống sữa
• Kém ăn, sụt cân, suy dinh dưỡng.

Các triệu chứng bất dung nạp lactose ở trẻ sơ sinh có thể gây ra nhiều khó khăn cho cả bé và bố mẹ. Nếu nhận thấy con có những dấu hiệu trên, ba mẹ nên đưa bé đi khám bác sĩ để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

3. Bất dung nạp lactose ở trẻ sơ sinh có nguy hiểm không?

Nếu phát hiện sớm và có biện pháp điều trị, chăm sóc đúng cách, bé bị bất dung nạp lactose sẽ không gặp quá nhiều nguy hiểm. Nhưng các bé vẫn phải đối mặt với tình trạng tiêu hóa khó chịu, khó hấp thu dinh dưỡng, ảnh hưởng sự phát triển.

Ngoài ra, mức độ ảnh hưởng của chứng bất dung nạp lactose ở các bé không giống nhau. Nhiều bé chỉ bị đầy hơi, đi ngoài nhiều, nhưng vẫn tăng cân, bú khỏe và không thấy khó chịu. Ngược lại có những bé bị tiêu chảy kéo dài, mất nước, sụt cân, chậm tăng cân hoặc bỏ bú, là biểu hiện của mức độ nặng, cần được đi khám ngay để tìm hiểu nguyên nhân và chỉ định cách điều trị.

4. Cách chữa bất dung nạp lactose ở trẻ sơ sinh

Dù mức độ nặng hay nhẹ thì chứng bất dung nạp lactose ở trẻ sơ sinh đều gây ảnh hưởng tới các bé, tạo áp lực lớn cho ba mẹ. Do đó gia đình cần tìm hiểu nguyên nhân và có những cách chữa trị phù hợp.

4.1 Đưa trẻ đi khám để xác định nguyên nhân chính xác

Khi nghi ngờ trẻ sơ sinh bị bất dung nạp lactose, việc đầu tiên ba mẹ cần làm là đưa bé đến cơ sở y tế chuyên khoa nhi để được thăm khám. Ba mẹ chú ý các biểu hiện thường thấy là tiêu chảy kéo dài, đầy hơi, quấy khóc sau bú, phân chua hoặc tăng cân chậm. Tuy nhiên cũng cần lưu ý, những biểu hiện này có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau chứ không chỉ riêng bất dung nạp lactose, nên cần kết luận từ bác sĩ để đảm bảo chính xác.

Bác sĩ sẽ dựa trên triệu chứng lâm sàng, tiền sử sức khỏe và một số xét nghiệm cần thiết để xác định chính xác tình trạng của trẻ. Việc chẩn đoán đúng nguyên nhân giúp lựa chọn hướng xử trí phù hợp, tránh tự ý thay đổi chế độ ăn hoặc loại sữa khiến tình trạng của bé trở nên phức tạp hơn.

4.2 Tiếp tục bú mẹ đúng cách trong đa số trường hợp

Nhiều phụ huynh cho rằng trẻ bất dung nạp lactose cần ngừng bú mẹ hoàn toàn, nhưng đây không phải là ý kiến luôn đúng. Trong phần lớn trường hợp, đặc biệt là bất dung nạp lactose thứ phát do tổn thương niêm mạc ruột tạm thời, sữa mẹ vẫn là nguồn dinh dưỡng tốt nhất cho trẻ.

Vậy nên ba mẹ có thể tiếp tục cho bé bú mẹ đều đặn theo nhu cầu, đồng thời đảm bảo bé bú đủ cả sữa đầu và sữa cuối trong mỗi cữ bú. Sữa cuối chứa nhiều chất béo hơn, giúp làm chậm quá trình tiêu hóa và hỗ trợ giảm các triệu chứng khó chịu ở đường ruột. Chỉ trong những trường hợp đặc biệt, bác sĩ mới cân nhắc điều chỉnh chế độ bú phù hợp với từng trẻ.

4.3 Bổ sung men lactase theo hướng dẫn bác sĩ

Men lactase là enzyme giúp phân giải lactose thành các loại đường đơn dễ hấp thu hơn. Với một số trẻ được xác định thiếu men lactase, bác sĩ có thể chỉ định bổ sung enzyme này trước hoặc trong khi bú.

Sử dụng men lactase có thể giúp giảm các triệu chứng như đầy bụng, chướng hơi, tiêu chảy và khó chịu sau ăn. Tuy nhiên, ba mẹ không nên tự ý mua và sử dụng sản phẩm bổ sung enzyme cho trẻ sơ sinh khi chưa có chỉ định chuyên môn, bởi liều lượng và thời gian sử dụng cần được điều chỉnh phù hợp với từng trường hợp cụ thể.

4.4 Điều chỉnh loại sữa phù hợp với trẻ dùng sữa công thức

Đối với những trẻ đang sử dụng sữa công thức, bác sĩ có thể khuyến nghị chuyển sang loại sữa giảm lactose hoặc không chứa lactose trong một khoảng thời gian nhất định. Cách này giảm gánh nặng tiêu hóa cho hệ đường ruột đang nhạy cảm của bé, từ đó cải thiện các triệu chứng tiêu hóa.

Nhưng việc lựa chọn loại sữa nào cần dựa trên độ tuổi, tình trạng sức khỏe và mức độ bất dung nạp lactose của trẻ. Ba mẹ không nên tự ý thay đổi sữa nhiều lần hoặc lựa chọn sản phẩm theo kinh nghiệm truyền miệng, bởi điều này có thể làm rối loạn tiêu hóa và ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ.

4.5 Hỗ trợ hệ tiêu hóa bằng chế độ chăm sóc phù hợp

Để bé nhận được đủ dinh dưỡng trong quá trình điều trị, ba mẹ cho bé bú thành nhiều cữ nhỏ trong ngày thay vì ép bú quá nhiều trong một lần. Sau khi bú, cần bế bé ở tư thế thẳng đứng và vỗ ợ hơi để giảm lượng khí tích tụ trong dạ dày.

Song song với đó là giữ vệ sinh bình sữa, núm ti và các dụng cụ cho ăn cũng giúp hạn chế nguy cơ nhiễm khuẩn đường ruột, tạo điều kiện để hệ tiêu hóa phục hồi tốt hơn. Ngoài ra, trong một số trường hợp, bác sĩ có thể cân nhắc bổ sung lợi khuẩn nhằm hỗ trợ cân bằng hệ vi sinh đường ruột và cải thiện chức năng tiêu hóa.

4.6 Theo dõi triệu chứng và tốc độ tăng cân của trẻ

Để đánh giá hiệu quả điều trị, ba mẹ cần theo dõi thường xuyên mọi triệu chứng của bé. Trong đó lưu ý số lần đi ngoài, tính chất phân, mức độ quấy khóc, tình trạng đầy hơi cũng như khả năng bú của bé. Nếu các triệu chứng kéo dài, trở nên nghiêm trọng hơn hoặc trẻ có dấu hiệu mất nước, sụt cân, bú kém, cần đưa bé đến bệnh viện ngay để được kiểm tra và xử trí kịp thời.

5. Cách chăm sóc trẻ bị bất dung nạp lactose tại nhà

Khi trẻ sơ sinh bị bất dung nạp lactose, ba mẹ cần tuân thủ hướng dẫn điều trị của bác sĩ, đồng thời chú ý đến cách chăm sóc hằng ngày để giúp hệ tiêu hóa của bé hoạt động dễ dàng hơn:

• Cho trẻ bú đúng cách và đúng nhu cầu, đảm bảo nguồn dinh dưỡng tối ưu cho bé. Hãy chú ý cho bé bú theo nhu cầu, không quá nhiều không quá ít, luôn luôn pha sữa đúng tỷ lệ theo hướng dẫn của nhà sản xuất hoặc chỉ định của bác sĩ, không tự ý pha loãng hay đặc hơn.
• Chia nhỏ cữ bú nếu trẻ dễ đầy bụng, vì trẻ bất dung nạp lactose thường dễ bị chướng bụng, đầy hơi sau khi ăn. Có thể cho bé bú với lượng ít hơn trong mỗi cữ nhưng tăng số lần bú trong ngày, giúp hệ tiêu hóa xử lý lượng lactose dễ dàng hơn, đồng thời hạn chế tình trạng khó chịu sau bú.
• Vỗ ợ hơi sau mỗi lần bé bú xong bằng cách bế bé ở tư thế thẳng đứng khoảng 15–20 phút và nhẹ nhàng vỗ lưng để giúp bé ợ hơi. Việc này giúp giảm lượng không khí nuốt vào trong quá trình bú, từ đó hạn chế đầy hơi, chướng bụng và nôn trớ.
• Theo dõi tình trạng phân và dấu hiệu mất nước của trẻ bị bất dung nạp lactose. Nếu trẻ có các dấu hiệu như môi khô, ít tiểu, quấy khóc nhưng ít nước mắt, mắt trũng hoặc bú kém, cần đưa trẻ đi khám ngay vì đây có thể là biểu hiện mất nước do tiêu chảy kéo dài.
• Giữ vệ sinh dụng cụ ăn uống của trẻ, từ bình sữa, núm ti, cốc đựng sữa đến những dụng cụ pha sữa cần được vệ sinh và tiệt trùng kỹ lưỡng. Đây là điều cần thiết vì sẽ giúp hạn chế nguy cơ nhiễm khuẩn đường ruột, tránh làm tình trạng tiêu hóa của trẻ trở nên nghiêm trọng hơn.
• Theo dõi cân nặng và sự phát triển của bé xem có bình thường hay không. Nếu bé tăng cân chậm, sụt cân hoặc có biểu hiện suy dinh dưỡng, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được đánh giá và điều chỉnh chế độ dinh dưỡng kịp thời.
• Tái khám theo lịch hẹn của bác sĩ: Nhiều trường hợp bất dung nạp lactose ở trẻ sơ sinh chỉ mang tính tạm thời và sẽ cải thiện khi niêm mạc ruột phục hồi. Tuy nhiên, ba mẹ vẫn nên cho bé tái khám đúng lịch để bác sĩ theo dõi diễn biến bệnh, đánh giá khả năng hấp thu dinh dưỡng và điều chỉnh phương pháp chăm sóc nếu cần thiết.

Cách chữa bất dung nạp lactose ở trẻ sơ sinh hiệu quả khi ba mẹ biết chính xác nguyên nhân và phối hợp với các bác sĩ chặt chẽ. Do đó, khi nghi ngờ bé bị bất dung nạp lactose, cần nhanh chóng tới gặp bác sĩ, tiến hành kiểm tra và tuân thủ những chỉ định từ đội ngũ y tế.