Nhận biết gù lưng ở trẻ em và cách cải thiện hiệu quả

Gù lưng ở trẻ là tình trạng đang ngày càng phổ biến do nhiều yếu tố như tư thế ngồi học sai, ít vận động hoặc bất thường về cột sống. Nếu không được phát hiện và can thiệp sớm, trẻ có thể gặp nhiều ảnh hưởng đến vóc dáng, sức khỏe cũng như sự phát triển lâu dài. Vậy làm thế nào để nhận biết gù lưng ở trẻ em, nguyên nhân do đâu và có những cách cải thiện nào hiệu quả?

1. Gù lưng ở trẻ em là gì?

Thông thường, cột sống của trẻ có các đường cong sinh lý giúp phân bố trọng lực và duy trì khả năng vận động linh hoạt. Tuy nhiên, khi đường cong này tăng quá mức, có thể chính là biểu hiện trẻ đang bị gù lưng.

Cha mẹ sẽ thấy cột sống vùng ngực của trẻ cong ra phía sau nhiều hơn mức bình thường, khiến phần lưng trên nhô lên, vai chúi về phía trước và tư thế của trẻ trở nên khom, không thẳng. Đây có thể chỉ là hiện tượng gù do tư thế ngồi chưa chuẩn, nhưng cũng có thể là dấu hiệu của một số bệnh lý cột sống cần được điều trị.

Hiện nay, tỷ lệ trẻ gặp các vấn đề về tư thế ngày càng tăng do phải ngồi học nhiều, sử dụng thiết bị điện tử thường xuyên và ít tham gia các hoạt động thể chất. Vì vậy, cha mẹ cần quan tâm đến tư thế của trẻ ngay từ sớm để hạn chế nguy cơ tiến triển thành gù lưng thực sự.

2. Dấu hiệu nhận biết gù lưng ở trẻ em

Gù lưng ở trẻ gây ra những ảnh hưởng lâu dài về sau, nên cha mẹ cần phát hiện sớm sẽ giúp quá trình điều chỉnh và điều trị đạt hiệu quả cao hơn. Dưới đây là những dấu hiệu cha mẹ nên lưu ý:

2.1 Vai và đầu chúi về phía trước

Đây là dấu hiệu dễ nhận thấy nhất, thể hiện rõ khi đứng hoặc đi lại, trẻ thường cúi đầu, hai vai đổ về phía trước thay vì giữ tư thế cân đối. Nếu nhắc nhở, trẻ có thể đứng thẳng trong thời gian ngắn nhưng nhanh chóng quay lại tư thế cũ. Điều này cho thấy các nhóm cơ vùng lưng và vai đã mất cân bằng.

2.2 Lưng cong bất thường khi nhìn từ bên cạnh

Cha mẹ quan sát trẻ ở tư thế đứng nghiêng và thấy rằng phần lưng trên nhô cao hơn bình thường, tạo thành đường cong rõ rệt. Nếu không can thiệp, theo thời gian, độ cong sẽ tăng dần lên và không thể điều chỉnh lại.

2.3 Trẻ nhanh mỏi lưng và đau vùng vai gáy

Một số trẻ thường than đau lưng, đau vai hoặc mỏi cổ sau khi ngồi học, đọc sách hoặc mang cặp trong thời gian dài. Rất có thể đây chính là dấu hiệu cho thấy hệ cơ đang phải hoạt động quá sức để giữ thăng bằng cho cột sống.

>> Xem thêm: Bé bị bẹp đầu lớn lên có hết không? Những điều ba mẹ cần biết

2.4 Chiều cao tăng chậm hoặc vóc dáng mất cân đối

Gù lưng kéo dài có thể ảnh hưởng đến tư thế đứng, khiến trẻ trông thấp hơn so với chiều cao thực tế. Một số trẻ còn xuất hiện hiện tượng vai lệch, hai bả vai không cân đối hoặc đầu luôn hướng về phía trước.

2.5 Khó đứng thẳng hoàn toàn

Nếu yêu cầu trẻ đứng áp sát tường với đầu, vai và mông cùng chạm tường nhưng trẻ không thực hiện được hoặc cảm thấy khó chịu, đây có thể là dấu hiệu gù lưng. Và trẻ cần được kiểm tra bởi bác sĩ chuyên khoa.

3. Nguyên nhân khiến trẻ bị gù lưng

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến gù lưng ở trẻ em, trong đó phổ biến nhất bao gồm:

• Ngồi học sai tư thế: Nếu trẻ thường xuyên cúi đầu quá thấp, ngồi cong lưng hoặc học tập trong thời gian dài, sẽ khiến các nhóm cơ vùng lưng bị mất cân bằng. Khi không được can thiệp, lâu dần hình thành tư thế gù.
• Sử dụng điện thoại, máy tính bảng quá nhiều: Trẻ có xu hướng cúi đầu liên tục khi sử dụng thiết bị điện tử. Tư thế này tạo áp lực lớn lên cột sống cổ và cột sống ngực, dần dần sẽ bị gù lưng.
• Ít vận động: Nhiều đứa trẻ thiếu hoạt động thể chất có thể làm cho cơ lưng, cơ bụng và cơ vai yếu đi, không đủ khả năng nâng đỡ cột sống. Vì thế dẫn đến gù lưng ở trẻ.
• Mang cặp sách quá nặng: Các bé thường xuyên mang cặp sách vượt quá khả năng chịu tải hoặc đeo lệch một bên trong thời gian dài làm tăng nguy cơ biến dạng tư thế.
• Bệnh lý cột sống: Gù lưng còn xảy ra ở một số trẻ mắc bệnh Scheuermann, dị tật bẩm sinh hoặc chấn thương cột sống. Vì thế, ngay từ nhỏ đã xuất hiện biểu hiện bị gù lưng.
• Thiếu dinh dưỡng: Thiếu chất dinh dưỡng có thể dẫn đến gù lưng. Cụ thể là ở các bé bị thiếu vitamin D, canxi hoặc các vi chất cần thiết làm hệ xương phát triển không tối ưu, tăng nguy cơ biến dạng cột sống.

4. Gù lưng ở trẻ em có nguy hiểm không?

Nhiều phụ huynh cho rằng gù lưng chỉ ảnh hưởng đến ngoại hình. Trên thực tế, nếu không được điều trị sớm, tình trạng này có thể gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng đến các bé. Trong đó phải kể đến:

• Trẻ sẽ mất tự tin khi giao tiếp do vóc dáng khom lưng, ảnh hưởng đến tâm lý và khả năng hòa nhập với bạn bè.
• Độ cong cột sống tăng dần khiến trẻ thường xuyên đau lưng, đau vai gáy, giảm khả năng vận động và dễ mệt mỏi khi tham gia các hoạt động thể chất.
• Ở những trường hợp nặng, biến dạng cột sống có thể làm giảm dung tích lồng ngực, ảnh hưởng đến chức năng hô hấp và tim mạch.
• Đối với trẻ đang trong giai đoạn phát triển chiều cao, gù lưng kéo dài còn làm giảm hiệu quả phát triển vóc dáng, khiến trẻ khó đạt được chiều cao tối ưu.

>> Xem thêm: Chân vòng kiềng ở trẻ: Nguyên nhân, dấu hiệu & cách khắc phục

5. Cách điều trị gù lưng ở trẻ em

Gù lưng sẽ gây ra những nguy hại nghiêm trọng về sức khỏe, tâm lý lẫn tính thẩm mỹ. Vì thế, phụ huynh nên chú ý và áp dụng các giải pháp điều trị kịp thời cho bé. Cách điều trị sẽ được bác sĩ chỉ định, dựa vào nguyên nhân, mức độ cong của cột sống cùng với độ tuổi của trẻ.

Ngoài ra, tại nhà, cha mẹ cũng cần đồng hành cùng con và hỗ trợ con bằng những giải pháp như sau:

5.1 Điều chỉnh tư thế hằng ngày

Hãy luôn luôn nhắc nhở và điều chỉnh tư thế của trẻ bằng cách hướng dẫn con ngồi học thẳng lưng, đặt 2 chân chạm sàn, để mắt cách cuốn sách khoảng 30 – 25cm. Ngoài ra không được để bé cúi đầu quá lâu khi đọc sách hay khi sử dụng điện thoại.

Và bé nên thường xuyên thay đổi tư thế sau 30 – 45 phút. Khi duy trì đúng tư thế, tránh những cách ngồi sai lệch, gia đình có thể hạn chế tình trạng gù tiến triển.

5.2 Tăng cường vận động và chơi thể thao

Các môn thể thao như bơi lội, yoga trẻ em, cầu lông hoặc xà đơn giúp tăng sức mạnh nhóm cơ lưng, cơ vai và cải thiện tư thế tự nhiên. Vì thế, cha mẹ có thể cho trẻ tập những bài tập có lợi cho xương sống, cũng như nên xây dựng lịch tập ít nhất 60 phút mỗi ngày cho các hoạt động thể chất phù hợp với lứa tuổi.

5.3 Thăm khám và điều trị theo chỉ định của bác sĩ

Nếu trẻ có dấu hiệu gù lưng rõ rệt hoặc nghi ngờ mắc bệnh lý cột sống, cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để được chụp X-quang và đánh giá chính xác. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định: Vật lý trị liệu, đeo áo chỉnh hình, tham gia phục hồi chức năng.

Nếu nghiêm trọng hơn, bác sĩ sẽ yêu cầu phẫu thuật, khi độ cong quá lớn và ảnh hưởng đến chức năng của cơ thể. Nhờ điều trị càng sớm mà khả năng phục hồi càng cao, đặc biệt ở trẻ đang trong độ tuổi phát triển.

6. Các bài tập hỗ trợ cải thiện gù lưng hiệu quả

Bên cạnh điều chỉnh tư thế, cha mẹ có thể cho bé thực hiện những các bài tập kéo giãn và tăng cường cơ lưng cũng góp phần cải thiện tình trạng gù, ví dụ như:

• Kéo giãn ngực trước tường: Cho trẻ đứng cạnh tường, đặt cẳng tay lên tường rồi xoay nhẹ người theo hướng ngược lại để kéo giãn cơ ngực. Giữ 20–30 giây và lặp lại 3 lần mỗi bên.
• Ép hai bả vai: Cho trẻ đứng hoặc ngồi thẳng, từ từ kéo hai bả vai về phía sau như đang cố giữ một vật giữa hai bả vai. Giữ 5–10 giây rồi thả lỏng. Thực hiện 10–15 lần.
• Động tác Superman: Trẻ nằm sấp trên thảm, đồng thời nâng nhẹ hai tay và hai chân lên khỏi mặt đất, giữ 3–5 giây rồi hạ xuống. Động tác này giúp tăng cường sức mạnh cơ lưng.
• Tư thế Cobra: Bé nằm sấp, chống hai tay dưới vai và từ từ nâng phần thân trên lên, giữ hông sát sàn. Duy trì khoảng 15–20 giây rồi trở về vị trí ban đầu.
• Động tác Cat – Cow: Quỳ chống bốn điểm, luân phiên cong lưng và võng lưng theo nhịp thở. Đây là bài tập giúp cột sống linh hoạt hơn và giảm tình trạng căng cứng vùng lưng.

Ba mẹ cho bé thực hiện đều đặn mỗi ngày với cường độ phù hợp. Nếu trẻ bị đau nhiều hoặc có chẩn đoán bệnh lý cột sống, cha mẹ cần tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia phục hồi chức năng trước khi tập luyện.

>> Xem thêm: Hướng dẫn cách bế trẻ sơ sinh theo tháng tuổi đúng kỹ thuật, bé không quấy khóc

Gù lưng ở trẻ em sẽ gây ra những ảnh hưởng nghiêm trọng và lâu dài, rất khó để can thiệp khi để nặng. Vì thế, cha mẹ cần quan tâm để hướng dẫn bé giữ tư thế chuẩn, cũng như tìm hiểu nguyên nhân ngay khi có dấu hiệu và áp dụng các biện pháp can thiệp phù hợp sẽ giúp cải thiện hiệu quả tình trạng này.