Dấu hiệu trẻ bất dung nạp Lactose dễ nhận biết

Chứng bất dung nạp lactose ở trẻ sơ sinh có thể gây ảnh hưởng hệ tiêu hóa, suy dinh dưỡng nếu như không nhanh chóng phát hiện và có biện pháp cải thiện. Vì thế, ba mẹ cần chú ý các dấu hiệu trẻ bất dung nạp Lactose dễ nhận biết để sớm đưa bé đến gặp bác sĩ, có hướng chăm sóc phù hợp.

1. Bất dung nạp lactose ở trẻ là gì?

Lactose là loại đường tự nhiên có trong sữa mẹ, sữa công thức và các sản phẩm từ sữa. Để hấp thu được loại đường này, cơ thể cần sản sinh enzyme lactase nhằm phân tách lactose thành các phân tử đường đơn dễ tiêu hóa hơn.

Bất dung nạp lactose xảy ra khi cơ thể trẻ không sản xuất đủ enzyme lactase hoặc enzyme này hoạt động kém hiệu quả. Khi đó, lactose không được tiêu hóa hoàn toàn sẽ đi xuống đại tràng và bị vi khuẩn đường ruột lên men, tạo ra nhiều khí và axit gây khó chịu cho hệ tiêu hóa.

Tình trạng này có thể xuất hiện tạm thời sau các đợt tiêu chảy kéo dài, nhiễm khuẩn đường ruột hoặc tổn thương niêm mạc ruột. Tuy nhiên, một số trẻ bị thiếu hụt enzyme lactase ngay từ khi sinh ra. Trường hợp liên quan đến yếu tố bẩm sinh gây bất dung nạp lactose ở trẻ khá hiếm gặp.

Một điều mà ba mẹ cần lưu ý là chứng bất dung nạp lactose không phải dị ứng sữa. Hai tình trạng này hoàn toàn khác nhau về nguyên nhân, biểu hiện cũng như phương pháp xử trí. Đó là lý do nếu bé xuất hiện một số dấu hiệu nghi ngờ là bất dung nạp lactose thì ba mẹ không nên tự ý điều trị mà cần đưa bé đến gặp bác sĩ.

2. Dấu hiệu trẻ bất dung nạp lactose thường gặp

Những dấu hiệu trẻ bất dung nạp lactose không khó để nhận biết. Ba mẹ chỉ cần chú ý quan sát những biểu hiện như sau của bé:

2.1 Tiêu chảy sau khi bú sữa

Một trong những dấu hiệu trẻ bất dung nạp lactose dễ nhận biết nhất là tình trạng tiêu chảy xuất hiện sau khi bú. Trẻ có thể đi ngoài nhiều lần hơn bình thường và số lần đi tiêu tăng đột ngột trong ngày.

Nguyên nhân là do lactose chưa được tiêu hóa sẽ kéo nước vào lòng ruột, làm phân trở nên lỏng hơn. Nếu tình trạng này kéo dài, trẻ có nguy cơ mất nước và ảnh hưởng đến khả năng hấp thu dinh dưỡng.

2.2 Phân lỏng, có bọt hoặc có mùi chua

Bên cạnh tiêu chảy, sự thay đổi về đặc điểm phân cũng là dấu hiệu khá điển hình. Phân của trẻ thường lỏng hơn bình thường, xuất hiện các bọt khí nhỏ hoặc có lớp bọt nổi trên bề mặt.

Ngoài ra, cha mẹ có thể nhận thấy phân có mùi chua rõ rệt do quá trình lên men lactose trong đường ruột. Một số bé còn bị hăm đỏ vùng hậu môn kéo dài vì phân có tính axit cao hơn bình thường cũng là dấu hiệu đáng chú ý.

2.3 Đầy hơi và chướng bụng

Trẻ bất dung nạp lactose thường có biểu hiện bụng căng tròn hơn bình thường, đặc biệt sau mỗi cữ bú. Khi ba mẹ chạm vào bụng của bé sẽ thấy cứng hơn bình thường hoặc xuất hiện tiếng sôi bụng liên tục.

Nguyên nhân là do lượng lactose chưa được tiêu hóa sẽ bị vi khuẩn đường ruột lên men, tạo ra nhiều khí trong hệ tiêu hóa. Sự tích tụ khí này khiến trẻ cảm thấy đầy hơi, chướng bụng và khó chịu kéo dài.

2.4 Đau bụng, co chân hoặc quấy khóc

>> Xem thêm: Trẻ sơ sinh xì hơi nhiều có sao không? Nhận biết dấu hiệu bình thường và bất thường

Khi cảm thấy khó chịu trong bụng, trẻ sơ sinh thường không thể diễn đạt bằng lời nói mà biểu hiện thông qua hành động. Bé có thể đột ngột quấy khóc, đỏ mặt hoặc co hai chân sát vào bụng.

Không chỉ vậy, nhiều trẻ còn cong người, vặn mình hoặc khóc kéo dài sau khi bú dù đã được thay tã và chăm sóc đầy đủ. Đây có thể là triệu chứng của bất dung nạp lactose, nhưng cũng có thể khiến cha mẹ dễ nhầm lẫn với hiện tượng đau bụng sinh lý thông thường.

2.5 Trẻ bú kém hoặc bỏ bú

Vì không thể tiêu hóa hết lactose, nên bé thường xuyên đau bụng, khó chịu sau khi bú. Việc này diễn ra thường xuyên làm bé dần hình thành tâm lý sợ bú. Bé thường bú ít hơn bình thường, bỏ bú giữa chừng hoặc liên tục quay mặt đi khi được cho ăn.

>> Xem thêm: Bé bỏ bú bình mẹ phải làm sao? Nguyên nhân & giải pháp

2.6 Tăng cân chậm hơn bình thường

Một dấu hiệu trẻ bất dung nạp lactose mà ba mẹ có thể dễ nhận thấy chính là khi bé tăng cân chậm hơn bình thường. Do cân nặng là một trong những chỉ số quan trọng phản ánh sức khỏe và khả năng hấp thu dinh dưỡng của trẻ, nên khi lactose không được tiêu hóa hiệu quả, bé có thể không nhận đủ năng lượng cần thiết cho sự phát triển, dẫn đến chậm tăng cân.

2.7 Khó chịu sau mỗi lần bú

>> Xem thêm: Kiết lỵ là gì? Cách phòng tránh kiết lỵ ở trẻ em hiệu quả

Một số trẻ bất dung nạp lactose thường tỏ ra khó chịu ngay sau khi kết thúc cữ bú. Thay vì thư giãn và dễ đi vào giấc ngủ, bé lại liên tục cáu gắt, quấy khóc hoặc vặn mình.

Bên cạnh đó, trẻ có thể ợ hơi nhiều, đánh rắm liên tục hoặc tỏ ra bứt rứt trong thời gian dài. Nếu tình trạng này lặp lại sau hầu hết các cữ bú, cha mẹ nên đưa bé đi kiểm tra để được tư vấn chính xác.

3. Phân của trẻ bất dung nạp lactose có đặc điểm gì?

Thông qua quan sát phân của trẻ sơ sinh có thể xác định được phần nào tình trạng sức khỏe của bé. Vì thế, ba mẹ cũng chú ý, khi nghi ngờ trẻ bị bất dung nạp lactose, hãy quan sát đặc điểm của phân.

>> Xem thêm: Bé bị hóc xương cá phải làm sao? Cách xử lý an toàn tại nhà

Thông thường, phân của trẻ bất dung nạp lactose có xu hướng lỏng hơn bình thường, đi ngoài nhiều lần trong ngày và xuất hiện các bọt khí nhỏ. Màu phân có thể là vàng hoặc vàng xanh kèm theo mùi chua đặc trưng.

Ngoài ra, tính axit trong phân tăng cao có thể khiến vùng da quanh hậu môn bị kích ứng hoặc hăm đỏ kéo dài. Tuy nhiên, ba mẹ không nên chỉ thông qua những dấu hiệu này để tự ý kết luận, mà cần đưa bé đến cơ sở y tế để có kết luận chính xác.

4. Phân biệt bất dung nạp lactose và dị ứng đạm sữa bò

Bất dung nạp lactose và dị ứng đạm sữa bò là hai tình trạng thường bị nhầm lẫn do đều gây ra các triệu chứng liên quan đến hệ tiêu hóa. Tuy nhiên, trên thực tế đây là 2 vấn đề sức khỏe khác nhau mà ba mẹ cần chú ý để phân biệt.

Cơ chế gây bệnh của hai vấn đề này hoàn toàn khác nhau. Bất dung nạp lactose xảy ra khi cơ thể thiếu enzyme lactase nên không thể tiêu hóa đường lactose. Các triệu chứng chủ yếu bao gồm tiêu chảy, đầy hơi, đau bụng, phân lỏng hoặc có bọt.

Trong khi đó, dị ứng đạm sữa bò là phản ứng quá mức của hệ miễn dịch đối với protein có trong sữa bò. Ngoài các triệu chứng tiêu hóa, trẻ còn có thể nổi mẩn đỏ, chàm da, ngứa ngáy hoặc gặp các vấn đề về hô hấp.

Một điểm khác biệt quan trọng là trẻ bất dung nạp lactose vẫn có thể hấp thu sữa nếu được hỗ trợ phù hợp theo hướng dẫn của bác sĩ. Ngược lại, trẻ dị ứng đạm sữa bò thường cần tránh hoàn toàn nguồn đạm gây dị ứng trong một khoảng thời gian nhất định.

5. Trẻ bất dung nạp lactose có nguy hiểm không?

Trong đa số trường hợp, bất dung nạp lactose không phải là bệnh lý nguy hiểm và hoàn toàn có thể kiểm soát được. Tuy nhiên, nếu không được phát hiện sớm, tình trạng này vẫn có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của trẻ.

Tiêu chảy kéo dài khiến bé dễ mất nước, mệt mỏi và giảm khả năng hấp thu dinh dưỡng. Về lâu dài, trẻ có nguy cơ chậm tăng cân hoặc chậm phát triển so với các bạn cùng độ tuổi.

Đối với trẻ sơ sinh hoặc trẻ sinh non, các triệu chứng kéo dài còn có thể làm ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ và sức khỏe tổng thể. Vì vậy, cha mẹ không nên chủ quan khi thấy con xuất hiện nhiều dấu hiệu nghi ngờ bất dung nạp lactose.

6. Cha mẹ nên làm gì khi nghi ngờ trẻ bất dung nạp lactose?

Nếu cha mẹ nhận thấy trẻ có các dấu hiệu bất thường sau khi bú và nghi ngờ đó là triệu chứng bất dung nạp lactose thì cần phải thực hiện những việc như sau:

• Bình tĩnh theo dõi và ghi nhận các triệu chứng của bé, chú ý đến số lần đi tiêu, đặc điểm phân, lượng sữa bú mỗi ngày cũng như tốc độ tăng cân của trẻ.
• Đưa bé đến cơ sở y tế và cung cấp những thông tin này cho đội ngũ khám bệnh, để bác sĩ dễ dàng đánh giá tình trạng sức khỏe của bé hơn.
• Thực hiện theo chỉ định của bác sĩ để điều trị cho bé.
• Trong quá trình này không được tự ý đổi sữa hoặc ngừng cho trẻ bú mẹ nếu như chưa có yêu cầu từ các bác sĩ.
• Nếu cần thiết, bác sĩ có thể chỉ định bổ sung enzyme lactase hoặc điều chỉnh chế độ dinh dưỡng phù hợp với tình trạng của trẻ.
• Trong quá trình thực hiện theo liệu trình điều trị của bác sĩ, ba mẹ cần theo dõi các biểu hiện cơ thể bé, để biết tình trạng sức khỏe của con có ổn và cải thiện hơn không.

>> Xem thêm: Cách chữa bất dung nạp Lactose ở trẻ sơ sinh hiệu quả

Các dấu hiệu trẻ bất dung nạp lactose thường không khó phát hiện, nên ba mẹ chú ý theo dõi. Nếu nhận thấy con có nhiều biểu hiện nghi ngờ kéo dài, hãy chủ động đưa bé đi thăm khám để được chẩn đoán chính xác. Sự đồng hành và theo dõi sát sao của gia đình sẽ giúp trẻ sớm cải thiện tình trạng tiêu hóa, hấp thu dinh dưỡng tốt hơn và phát triển khỏe mạnh từ những năm tháng đầu đời cho đến lâu dài về sau.