Mẹo dân gian gọi sữa về sau sinh mổ hiệu quả và an toàn

Sau khi sinh mổ xong, nhiều mẹ bỉm thấy rằng sữa về chậm. Vì thế, không ít mẹ lựa chọn kết hợp các phương pháp chăm sóc y khoa với những mẹo dân gian gọi sữa về sau sinh mổ, dựa trên những nguyên lý khoa học, nhằm kích thích tiết sữa hiệu quả hơn.

1. Vì sao mẹ sau sinh mổ thường chậm có sữa?

So với sinh thường, phụ nữ sinh mổ thường có xu hướng sữa về muộn hơn từ 24 – 72 giờ. Hiện tượng này khá phổ biến và không đồng nghĩa với việc mẹ bị mất sữa hay thiếu sữa vĩnh viễn.

Nguyên nhân đầu tiên là do quá trình phẫu thuật khiến cơ thể chịu nhiều áp lực hơn. Thuốc gây mê, thuốc giảm đau cùng cảm giác đau tại vết mổ có thể làm ảnh hưởng đến quá trình tiết hormone prolactin và oxytocin, là hai hormone đóng vai trò quan trọng trong việc sản xuất và phóng sữa. Vì thế dẫn đến sữa về chậm hơn.

Ngoài ra, sau sinh mổ, mẹ thường cần thời gian hồi phục lâu hơn nên việc bế bé và cho bú ngay sau sinh gặp nhiều khó khăn. Nếu bé không được bú sớm hoặc bú không thường xuyên, cơ thể mẹ sẽ nhận tín hiệu rằng nhu cầu sữa thấp, từ đó làm chậm quá trình tiết sữa.

Một số mẹ còn gặp tình trạng căng thẳng, mất ngủ, lo lắng vì đau vết mổ hoặc chưa quen chăm sóc em bé. Những yếu tố này cũng có thể làm giảm phản xạ xuống sữa, khiến sữa về chậm hơn bình thường.

Nhưng mẹ đừng lo lắng quá, vì phần lớn các trường hợp đều có thể cải thiện. Mẹ chỉ cần áp dụng đúng các biện pháp kích thích tiết sữa đúng ngay từ những ngày đầu sau sinh, kết hợp lắng nghe lời khuyên bác sĩ và nghỉ ngơi điều độ.

2. Mẹo dân gian gọi sữa về sau sinh mổ được nhiều mẹ áp dụng

Khi mẹ gặp phải tình huống sữa bị chậm về sau khi sinh mổ, có thể áp dụng một số mẹo dân gian như sau để cải thiện tình hình:

>> Xem thêm: Mẹo dân gian giúp mẹ nhiều sữa con bú no nê

2.1 Thực hiện da kề da ngay sau khi hồi tỉnh

Quan niệm dân gian cho rằng, sau khi sinh con xong, mẹ và bé cần được tiếp xúc với nhau. Hơi ấm từ mẹ giúp bé yên tâm hơn và sự có mặt của bé có thể kích thích cơ thể mẹ tiết sữa.

Trên thực tế, đây là một phương pháp có cơ sở khoa học. Phương pháp này được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến khích thực hiện càng sớm càng tốt sau sinh, kể cả với mẹ sinh mổ nếu tình trạng sức khỏe cho phép.

Khi em bé được đặt nằm trên ngực mẹ, nhiệt độ cơ thể, nhịp tim và mùi hương quen thuộc sẽ kích thích cơ thể mẹ tiết nhiều oxytocin hơn. Đây là hormone giúp sữa nhanh xuống và tăng cường sự gắn kết giữa mẹ với bé. Ngay cả khi mẹ chưa có nhiều sữa, việc để bé ngậm ti vẫn giúp cơ thể nhận tín hiệu sản xuất sữa nhiều hơn trong những ngày tiếp theo.

2.2 Cho con bú ở tư thế không đè lên vết mổ

Khi cho bé bú, động tác bú mút của bé có thể giúp cơ thể mẹ tạo ra những phản xạ xuống sữa tự nhiên. Đây là mẹo dân gian nhưng cũng là một cách làm có cơ sở khoa học.

Mẹ sau khi sinh mổ xong mà sức khỏe cho phép, hãy cho bé bú và lưu ý tư thế đúng để vừa dễ kích sữa, vừa không đè lên vết mổ. Ví dụ như ôm theo tư thế ôm bóng bầu dục, tư thế nằm nghiêng, tư thế có gối đỡ em bé, …

Những tư thế cho bé bú đúng này giúp giảm áp lực lên vùng bụng, hạn chế đau vết mổ nhưng vẫn đảm bảo bé ngậm bắt vú đúng cách. Càng cho bé bú nhiều, cơ thể càng tiết prolactin nhiều hơn, từ đó lượng sữa sẽ tăng dần theo nhu cầu của bé.

2.3 Hút sữa sớm nếu chưa thể cho bé bú

Theo cách làm của không ít gia đình Việt xưa, nếu không thể cho con bú trực tiếp, mẹ thường phải vắt sữa mỗi ngày để tránh tắc tia, ngăn ngừa căng cứng bầu ngực. Dựa theo nguyên tắc này, mẹ bỉm có thể áp dụng nếu như sinh mổ xong mà chưa cho con bú được ngay.

Hãy hút sữa sớm khi em bé phải nằm theo dõi hoặc chưa thể bú trực tiếp, mẹ nên bắt đầu hút sữa trong vòng 6 giờ đầu sau sinh. Tuy nhiên việc này cần được bác sĩ đồng ý.

Việc hút sữa đều đặn khoảng 8 – 12 lần mỗi ngày sẽ mô phỏng nhu cầu bú của trẻ sơ sinh. Điều này giúp duy trì tín hiệu sản xuất sữa ngay cả khi bé chưa bú trực tiếp. Trong những ngày đầu, lượng sữa non có thể chỉ vài ml mỗi lần hút, nhưng mẹ đừng lo lắng hay vội bỏ cuộc vì điều này hoàn toàn bình thường.

>> Xem thêm: [Giải đáp] Hút sữa nhiều có tốt không? Có nên hút sữa ra bình cho con bú

2.4 Vận động nhẹ sau khi được bác sĩ cho phép

Sau khi sinh mổ, mẹ thường muốn nằm nghỉ để phục hồi sức khỏe sớm, cũng như sợ vận động sẽ va chạm vết mổ. Tuy nhiên, các bác sĩ vẫn khuyến khích mẹ đi lại nhẹ nhàng nếu sức khỏe cho phép.

Nhờ vận động với tần suất phù hợp, màu sẽ lưu thông tốt hơn, giảm nguy cơ táo bón, hạn chế tình trạng tắc tia sữa và hỗ trợ cơ thể hồi phục nhanh hơn. Khi cơ thể khỏe mạnh, quá trình tiết sữa cũng diễn ra thuận lợi hơn.

Đây cũng là một mẹo dân gian truyền miệng. Nhiều người tin rằng sau khi sinh xong, chỉ cần đi lại trong giới hạn thích hợp, mẹ bỉm sẽ tiết sữa sớm hơn.

2.5 Chườm ấm quanh bầu ngực trước mỗi cữ bú

Một trong những mẹo dân gian gọi sữa về sau sinh mổ được nhiều mẹ áp dụng là chườm khăn ấm lên bầu ngực khoảng 5 – 10 phút trước khi cho bé bú. Hơi ấm giúp các ống dẫn sữa giãn nở, tăng tuần hoàn máu và hỗ trợ phản xạ xuống sữa diễn ra dễ dàng hơn. Sau khi chườm, mẹ có thể massage nhẹ theo chiều từ chân ngực hướng về núm vú để kích thích dòng sữa lưu thông tốt hơn.

2.6 Uống nước ấm trước khi cho bé bú hoặc hút sữa

Cơ thể thiếu nước có thể ảnh hưởng đến khả năng tiết sữa. Vì vậy, trước mỗi cữ bú hoặc hút sữa khoảng 15 – 20 phút, mẹ nên uống một cốc nước ấm. Cách làm này là một biện pháp dân gian, nhưng có hiệu quả thực tế và có thể áp dụng cho mẹ sinh mổ, khi được pháp sĩ cho phép.

Nước ấm giúp cơ thể thư giãn, thúc đẩy tuần hoàn máu và tạo cảm giác dễ chịu hơn trong quá trình cho con bú. Ngoài nước lọc, mẹ cũng có thể uống sữa ấm, nước canh hoặc các loại nước phù hợp theo hướng dẫn của chuyên gia dinh dưỡng.

2.7 Bổ sung món ăn vừa lợi sữa vừa hỗ trợ phục hồi vết mổ

Mẹ sẽ cần rất nhiều dinh dưỡng để cơ thể phục hồi sau khi sinh, vết mổ nhanh lành. Bằng cách bổ sung các món ăn lợi sữa, hỗ trợ phục hồi vết mổ, cơ thể mẹ sẽ tiết sữa sớm và nhiều hơn.

Theo quan điểm của ông bà xưa, những món như cháo móng giò nấu đu đủ xanh, canh rau ngót nấu thịt băm, cháo cá chép, canh chân gà hầm, canh bí đỏ nấu xương, cháo yến mạch, thịt bò, thịt nạc, cá hồi, trứng, sữa và các loại đậu, … sẽ có lợi cho phụ nữ sinh con xong. Đây là các món ăn có chứa nhiều dinh dưỡng phù hợp, giúp ích cho cơ thể.

Tuy nhiên, mẹ bỉm cùng gia đình nên tham khảo ý kiến bác sĩ, hoặc để chuyên gia dinh dưỡng xây dựng thực đơn phù hợp. Như vậy sẽ dễ ăn cũng như bổ sung dinh dưỡng cần thiết hiệu quả hơn. Ngoài ra, mẹ nên ăn đa dạng thực phẩm thay vì chỉ tập trung vào một món lợi sữa để đảm bảo đầy đủ dưỡng chất cho cơ thể.

3. Một số mẹo dân gian gọi sữa về nhiều theo truyền miệng

Ngoài những biện pháp dân gian có cơ sở khoa học trên, còn có một số mẹo được truyền miệng mà mẹ bỉm cần gọi sữa về có thể tham khảo:

3.1 Uống nước lá đinh lăng, nước chè vằng

Lá đinh lăng và chè vằng từ lâu đã được nhiều mẹ truyền tai nhau là có khả năng hỗ trợ lợi sữa. Một số nghiên cứu bước đầu cho thấy chè vằng có thể hỗ trợ tiết sữa.

Tuy nhiên hiệu quả còn phụ thuộc cơ địa từng người, tình trạng sức khỏe hiện tại. Do đó, mẹ chỉ nên sử dụng với lượng vừa phải, lựa chọn nguyên liệu sạch và tham khảo ý kiến bác sĩ nếu đang có bệnh lý hoặc sử dụng thuốc điều trị.

3.2 Hơ bầu ngực bằng hơi nóng từ cơm hoặc xôi

Nhiều người lớn tuổi thường dùng bát cơm hoặc xôi nóng để hơ quanh bầu ngực trước khi cho bé bú. Về bản chất, phương pháp này tạo hiệu ứng nhiệt tương tự chườm ấm, giúp thư giãn cơ và hỗ trợ lưu thông máu. Tuy nhiên, mẹ cần hết sức cẩn thận để tránh bị bỏng da, đặc biệt khi vùng ngực đang nhạy cảm sau sinh.

3.3 Dùng lá mít gọi sữa

Theo quan niệm dân gian, lá mít được hơ nóng rồi áp lên bầu ngực hoặc dùng để massage nhẹ có thể giúp gọi sữa về. Đến nay vẫn chưa có nghiên cứu khoa học chứng minh hiệu quả của phương pháp này.

Nếu muốn áp dụng, mẹ cần đảm bảo lá mít sạch, không chứa thuốc bảo vệ thực vật và không chườm khi lá còn quá nóng. Và tốt nhất nên tham khảo ý kiến của bác sĩ trước khi áp dụng.

3.4 Gọi vía sữa theo quan niệm dân gian

Ở nhiều địa phương, gia đình thường thực hiện nghi thức gọi vía sữa với mong muốn mẹ nhiều sữa, em bé bú ngoan và khỏe mạnh. Cách làm này có ý nghĩa tâm linh là chủ yếu, mang ý nghĩa động viên tinh thần cho sản phụ. Mặc dù chưa có cơ sở khoa học chứng minh tác dụng kích thích tiết sữa, nhưng nếu nghi thức giúp mẹ cảm thấy an tâm, thư giãn thì cũng có thể góp phần cải thiện tâm lý tích cực trong quá trình nuôi con.

4. Lưu ý khi áp dụng mẹo dân gian gọi sữa về nhiều sau sinh mổ

Không phải mẹo dân gian nào cũng phù hợp với mọi sản phụ. Vì vậy, mẹ cần lưu ý một số vấn đề sau để đảm bảo an toàn.

• Hãy ưu tiên các phương pháp đã được y học chứng minh như cho bé bú sớm, bú thường xuyên, da kề da và hút sữa đúng lịch. Đây là nền tảng quan trọng nhất giúp duy trì nguồn sữa lâu dài.
• Khi áp dụng các mẹo truyền miệng, mẹ cần lựa chọn nguyên liệu sạch, tránh các loại lá cây không rõ nguồn gốc hoặc chưa được kiểm chứng về độ an toàn. Tuyệt đối không đắp trực tiếp các loại lá lên vùng ngực nếu có vết trầy xước, viêm da hoặc dấu hiệu nhiễm trùng.
• Mẹ cũng không nên quá phụ thuộc vào các món ăn lợi sữa. Việc ăn quá nhiều móng giò hay thực phẩm nhiều chất béo có thể khiến mẹ tăng cân nhanh, đầy bụng và làm chậm quá trình hồi phục sau sinh.
• Nếu sau 5 – 7 ngày sữa vẫn chưa về, mẹ đau ngực nhiều, sốt, tắc tia sữa hoặc bé sụt cân, hãy đến cơ sở y tế để được bác sĩ hoặc chuyên gia tư vấn nuôi con bằng sữa mẹ hỗ trợ kịp thời.
• Quan trọng hơn cả là mẹ cần giữ tinh thần thoải mái. Stress kéo dài có thể ảnh hưởng trực tiếp đến phản xạ tiết sữa, ngay cả khi cơ thể vẫn sản xuất đủ sữa.

5. Chế độ ăn giúp sữa về nhanh sau sinh mổ

Nhờ ăn uống theo chế độ dinh dưỡng cân đối, mẹ sẽ hồi phục vết mổ sớm hơn. Bên cạnh đó còn tạo điều kiện thuận lợi để cơ thể sản xuất sữa:

• Trong những tuần đầu sau sinh, mẹ nên bổ sung đầy đủ protein từ thịt nạc, cá, trứng, sữa, tôm, cua và các loại đậu. Đây là nguồn nguyên liệu quan trọng giúp tái tạo mô, phục hồi cơ thể và hỗ trợ quá trình tạo sữa.
• Bên cạnh đó, mẹ cần ăn nhiều rau xanh và trái cây tươi để cung cấp vitamin, khoáng chất cùng chất xơ. Những thực phẩm này giúp tăng cường sức đề kháng, giảm táo bón và hỗ trợ hệ tiêu hóa hoạt động hiệu quả.
• Các loại ngũ cốc nguyên cám như yến mạch, gạo lứt, hạt sen, hạt óc chó hay hạnh nhân cũng là lựa chọn tốt cho mẹ sau sinh. Chúng cung cấp năng lượng ổn định và nhiều vi chất cần thiết cho quá trình nuôi con bằng sữa mẹ.
• Đừng quên uống từ 2 – 2,5 lít nước mỗi ngày hoặc nhiều hơn theo nhu cầu của cơ thể. Ngoài nước lọc, mẹ có thể bổ sung nước canh, sữa, nước ép trái cây ít đường hoặc các loại nước phù hợp theo hướng dẫn của chuyên gia.
• Ngược lại, mẹ nên hạn chế đồ uống chứa nhiều caffeine, nước ngọt có gas, rượu bia và các món ăn quá cay, quá mặn hoặc nhiều dầu mỡ. Những thực phẩm này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của mẹ mà còn có thể tác động đến chất lượng nguồn sữa.

Trên đây là một số mẹo dân gian gọi sữa về sau sinh mổ hiệu quả mà mẹ có thể áp dụng. Tuy nhiên để đảm bảo, mẹ nên tham khảo ý kiến từ bác sĩ, để chắc chắn rằng phương pháp đó phù hợp với tình trạng sức khỏe của mẹ và giúp hiệu quả tối ưu nhất.