Cách chữa trẻ khó ngủ về đêm hiệu quả, dễ thực hiện

Khi bé ngủ, cơ thể tiết ra hormone tăng trưởng, hệ thần kinh được hoàn thiện và não bộ có thời gian xử lý những thông tin tiếp nhận trong ngày. Vì thế, giấc ngủ đóng vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển toàn diện của trẻ nhỏ. Nhưng nếu trẻ khó ngủ về ban đêm, ngủ chập chờn hoặc thường xuyên thức giấc, không chỉ gây mệt mỏi mà còn ảnh hưởng sự phát triển về sau. Vậy ba mẹ nên áp dụng cách chữa trẻ khó ngủ về đêm như thế nào, để giúp bé có được giấc ngủ ngon, sâu và chất lượng hơn.

1. Dấu hiệu trẻ khó ngủ về đêm

>> Xem thêm: [Giải đáp] Trẻ sơ sinh ngủ không sâu giấc thiếu chất gì?

Chất lượng giấc ngủ phản ánh tình trạng sức khỏe của các bé. Nếu các bé gặp những dấu hiệu như sau vào ban đêm, bé đang bị khó ngủ và cơ thể có khả năng gặp vấn đề nào đó:

• Bé mất nhiều thời gian để đi vào giấc ngủ so với trước đó
• Bé thường xuyên quấy khóc vào ban đêm
• Có dấu hiệu ngủ chập chờn, dễ giật mình trong giấc ngủ, tỉnh dậy và khóc
• Thường xuyên thức dậy nhiều lần trong đêm.
• Khó ngủ lại sau khi tỉnh giấc.
• Trằn trọc, xoay trở liên tục khi ngủ.
• Hay vặn mình, đạp chân hoặc khó chịu trong lúc ngủ.
• Ngủ không đủ thời gian theo độ tuổi.

Không những vậy, vào ban ngày trẻ cũng có những biểu hiện như cáu gắt, dễ khóc, bú kém hoặc giảm hứng thú với các hoạt động vui chơi. Nếu tình trạng này kéo dài, chất lượng cuộc sống và sự phát triển của trẻ có thể bị ảnh hưởng đáng kể.

2. Phân biệt khó ngủ sinh lý và bất thường

Khi gặp con khó ngủ, chắc hẳn bố mẹ nào cũng lo lắng. Tuy nhiên ba mẹ cần chú ý rằng không phải mọi trường hợp trẻ khó ngủ đều là dấu hiệu bệnh lý. Bởi vì trong nhiều giai đoạn phát triển, trẻ có thể xuất hiện những thay đổi tạm thời về giấc ngủ do nguyên nhân sinh lý.

>> Xem thêm: Trẻ 2 tháng tuổi ngủ ít vào ban ngày có sao không?

Khó ngủ sinh lý thường xảy ra khi trẻ đang trải qua các cột mốc phát triển quan trọng như biết lẫy, biết bò, mọc răng hoặc học những kỹ năng mới. Lúc này, não bộ hoạt động mạnh hơn khiến trẻ dễ thức giấc hoặc khó ngủ hơn bình thường. Nhưng nếu ba mẹ thấy rằng bé vẫn bú tốt, tăng cân đều và sinh hoạt bình thường thì chứng tỏ bé hoàn toàn ổn.

Ngược lại, khó ngủ bất thường thường đi kèm các biểu hiện như:

• Quấy khóc kéo dài nhiều ngày liên tiếp.
• Bỏ bú hoặc bú kém rõ rệt.
• Chậm tăng cân.
• Sốt hoặc có dấu hiệu bệnh lý.
• Khó thở khi ngủ.
• Đổ mồ hôi nhiều bất thường.
• Thức gần như suốt đêm trong thời gian dài.

Đây là những dấu hiệu cho thấy cơ thể bé đang không ổn. Vì thế khi xuất hiện những dấu hiệu này, ba mẹ nên đưa trẻ đi thăm khám để được đánh giá chính xác nguyên nhân.

3. Nguyên nhân khiến trẻ khó ngủ về đêm

>> Xem thêm: Bảng thời gian ngủ của trẻ sơ sinh theo tháng tuổi chi tiết dành cho ba mẹ

Có rất nhiều yếu tố gây ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ của trẻ. Khi ba mẹ  xác định đúng nguyên nhân thì sẽ có giải pháp phù hợp để giúp bé ngủ ngon giấc hơn:

• Một trong những nguyên nhân phổ biến nhất là trẻ chưa được bú đủ trước khi ngủ. Khi cảm thấy đói, bé sẽ dễ tỉnh giấc giữa đêm và khó ngủ lại.
• Môi trường ngủ không phù hợp cũng là yếu tố làm cho bé khó ngủ hơn. Ví dụ như có tiếng ồn lớn, ánh sáng quá mạnh hoặc nhiệt độ phòng quá nóng, quá lạnh đều có thể khiến trẻ cảm thấy khó chịu và ngủ không ngon giấc.
• Các bé sơ sinh bị đầy hơi, chướng bụng hoặc trào ngược dạ dày thực quản cũng thường xuyên thức giấc vào ban đêm. Do đó ba mẹ cần chú ý đến các phản ứng cơ thể của con sau khi bú sữa, nhằm đảm bảo hệ tiêu hóa của bé ổn.
• Một số bé chỉ đang có phản xạ giật mình Moro khi ngủ, đây là hiện tượng sinh lý bình thường và sẽ giảm dần theo thời gian.
• Nếu ba mẹ cho bé chơi đùa quá sôi nổi trước khi ngủ, hoặc để bé tiếp xúc với màn hình điện tử hoặc môi trường nhiều âm thanh có thể khiến não bộ khó thư giãn, cũng làm cho con khó ngủ và có thể giật mình thức dậy giữa ban đêm.
• Một nguyên nhân thường gặp làm cho trẻ khó ngủ về đêm là do thiếu các vi chất dinh dưỡng, thiếu vitamin D, hoặc các vấn đề sức khỏe như viêm mũi, viêm tai giữa, dị ứng, mọc răng.

4. Tác hại khi trẻ thiếu ngủ kéo dài

Nếu để tình trạng bé khó ngủ về đêm kéo dài, sức khỏe của con sẽ bị ảnh hưởng, đặc biệt là gây ra những tác động xấu cho sự phát triển cơ thể lâu dài.

• Khi trẻ thiếu ngủ kéo dài, hormone tăng trưởng được tiết ra ít hơn, ảnh hưởng đến quá trình phát triển chiều cao và cân nặng.
• Trẻ dễ mệt mỏi, cáu gắt và khó kiểm soát cảm xúc hơn bình thường nếu thiếu ngủ.
• Thiếu ngủ còn làm giảm khả năng tập trung và ghi nhớ của não bộ, gây ảnh hưởng đến quá trình học hỏi, khám phá và tiếp thu kỹ năng mới.
• Hệ miễn dịch của trẻ cũng suy giảm khi chất lượng giấc ngủ không được đảm bảo, trẻ có nguy cơ mắc các bệnh nhiễm khuẩn hoặc bệnh hô hấp cao hơn.
• Về lâu dài, chất lượng giấc ngủ kém có thể tác động tiêu cực đến sức khỏe thể chất và tinh thần của trẻ, đồng thời gây áp lực lớn cho cả gia đình.

5. Cách chữa trẻ khó ngủ về đêm hiệu quả tại nhà

Để không làm cho trẻ gặp những ảnh hưởng nghiêm trọng và lâu dài về sức khỏe, hay sự phát triển cơ thể, cũng như giảm áp lực cho gia đình, ba mẹ cần tìm những cách chữa trẻ khó ngủ về đêm khoa học và hiệu quả. Dưới đây là một số giải pháp đơn giản mà chuyên gia khuyên ba mẹ nên áp dụng ngay tại nhà:

>> Xem thêm: Mẹo giúp trẻ sơ sinh ngủ ngon vào ban đêm – con khỏe mạnh mẹ nhàn tênh

5.1 Thiết lập giờ ngủ cố định

Một trong những cách đơn giản nhưng hiệu quả nhất là xây dựng lịch ngủ ổn định cho trẻ. Ba mẹ nên cho bé đi ngủ và thức dậy vào những khung giờ tương đối giống nhau mỗi ngày. Việc này sẽ giúp đồng hồ sinh học của trẻ hoạt động ổn định và hình thành thói quen ngủ tự nhiên.

5.2 Tạo môi trường ngủ yên tĩnh, dễ chịu

Vì không gian ngủ có ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng đi vào giấc ngủ của trẻ, nên ba mẹ cần tạo môi trường lý tưởng cho con trước khi ngủ. Ví dụ như giữ cho phòng ngủ được yên tĩnh, sạch sẽ, hạn chế những tiếng động đột ngột.

Trong trường hợp gia đình sinh hoạt trong môi trường nhiều tiếng ồn, ba mẹ có thể sử dụng các biện pháp giảm âm thanh để giúp trẻ ngủ ngon hơn. Ví dụ như sử dụng máy tạo tiếng ồn trắng để át đi các tiếng ồn khó chịu, lắp rèm cửa dày dặn và sử dụng các vật liệu cách âm tốt.

Ngoài ra hãy đảm bảo nhiệt độ và độ ẩm phòng ở mức thoải mái. Không được để phòng quá nóng hoặc quá lạnh, quá khô hoặc quá ẩm ướt vì đều khiến bé khó chịu và khó ngủ.

5.3 Điều chỉnh nhiệt độ và ánh sáng phòng ngủ

Nhiệt độ quá nóng hoặc quá lạnh đều có thể làm gián đoạn giấc ngủ của trẻ. Ba mẹ nên duy trì nhiệt độ phòng ở mức dễ chịu, thường khoảng 26–28°C đối với trẻ sơ sinh. Đồng thời, cần lựa chọn quần áo phù hợp để tránh tình trạng bé bị nóng hoặc lạnh khi ngủ.

Ánh sáng phòng ngủ cũng nên dịu nhẹ. Vào buổi tối, hạn chế sử dụng ánh sáng mạnh để giúp cơ thể trẻ nhận biết đây là thời điểm cần nghỉ ngơi.

>> Xem thêm: Trẻ mấy tháng hết ngủ ngày cày đêm? Cách điều chỉnh hiệu quả

5.4 Cho bé bú đủ trước khi ngủ

Ba mẹ nên đảm bảo bé được bú đủ trước giờ ngủ. Sau khi bú, hãy bế trẻ thẳng người và vỗ ợ hơi để hạn chế tình trạng đầy hơi hoặc trào ngược làm ảnh hưởng đến giấc ngủ. Tuy nhiên, cũng không nên ép bé bú quá nhiều vì sẽ gây khó chịu cho hệ tiêu hóa.

5.5 Massage thư giãn cho bé trước giờ ngủ

Massage là phương pháp được nhiều chuyên gia khuyến khích áp dụng cho trẻ nhỏ gặp tình trạng khó ngủ. Khi ba mẹ thực hiện những động tác massage nhẹ nhàng ở chân, tay, lưng hoặc bụng, sẽ giúp cơ thể bé thư giãn, giảm căng thẳng và tạo cảm giác dễ chịu trước khi ngủ.

Ngoài việc hỗ trợ giấc ngủ, massage còn giúp tăng sự gắn kết giữa ba mẹ và con. Bé sẽ cảm thấy thích nghi với những động tác của bố mẹ và yêu thích sự tương tác này.

5.6 Sử dụng tiếng ồn trắng hỗ trợ giấc ngủ

Tiếng ồn trắng là những âm thanh đều đặn như tiếng mưa, tiếng quạt, tiếng chim hót, tiếng sóng biển hoặc tiếng tim đập. Những âm thanh đặc biệt này giúp che bớt các tiếng động đột ngột từ môi trường bên ngoài, tạo cảm giác quen thuộc tương tự như khi bé còn trong bụng mẹ.

Vì thế, sử dụng tiếng ồn trắng là một giải pháp tạo cảm giác an toàn và giúp bé dễ dàng đi vào giấc ngủ hơn, cũng như tránh giật mình tỉnh giấc vào ban đêm. Tuy nhiên, ba mẹ nên sử dụng ở mức âm lượng vừa phải và không đặt thiết bị phát âm thanh quá gần vị trí nằm của trẻ.

>> Xem thêm: Mẹo chữa trẻ 2 tuổi khóc đêm: Hiểu đúng và xử lý hiệu quả

5.7 Hạn chế cho trẻ ngủ quá nhiều ban ngày

Nhiều ba mẹ nghĩ rằng ngủ càng nhiều càng tốt, nhưng thực tế nếu trẻ ngủ quá nhiều vào ban ngày thì thời gian ngủ ban đêm có thể bị ảnh hưởng. Tùy theo độ tuổi, ba mẹ nên điều chỉnh thời lượng các giấc ngủ ngày phù hợp để trẻ vẫn đủ nhu cầu nghỉ ngơi nhưng không làm đảo lộn nhịp sinh học.

Ba mẹ có thể để cho bé tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên vào ban ngày. Đây là cách giúp cơ thể bé phân biệt rõ thời gian thức và thời gian ngủ, nên dễ ngủ hơn vào ban đêm.

6. Một số lưu ý khi chữa khó ngủ cho trẻ

Khi cải thiện giấc ngủ cho trẻ, ba mẹ cần kiên nhẫn vì việc thay đổi thói quen ngủ thường không mang lại kết quả ngay lập tức. Và đặc biệt cần lưu ý:

• Không nên tự ý sử dụng thuốc ngủ, thuốc an thần hoặc các sản phẩm hỗ trợ giấc ngủ khi chưa có chỉ định từ bác sĩ.
• Nếu nghi ngờ trẻ thiếu vitamin D, thiếu vi chất hoặc gặp vấn đề sức khỏe, ba mẹ nên đưa bé đi thăm khám thay vì tự bổ sung các loại thuốc hoặc thực phẩm chức năng.
• Hãy theo dõi tổng thời gian ngủ, chất lượng giấc ngủ và các biểu hiện đi kèm để đánh giá chính xác tình trạng của trẻ.

>> Xem thêm: Trẻ sơ sinh ngủ nhiều có tốt không? Thời gian ngủ của trẻ theo tháng

>> Xem thêm: Trẻ trằn trọc khó ngủ thiếu chất gì? Cách giúp bé ngủ ngon giấc

Với những cách chữa trẻ khó ngủ về đêm tại nhà như trên, ba mẹ có thể giúp bé dễ dàng đi vào giấc ngủ hơn, không giật mình tỉnh dậy và quấy khóc giữa đêm. Tuy nhiên ba mẹ cũng cần theo dõi kỹ lưỡng để đưa con đến gặp bác sĩ ngay khi có những dấu hiệu bất thường trầm trọng.